Groei begint niet bij de shuttle
Lessen uit het bedrijfsbezoek bij Coulisse
“Waar lig je ’s nachts wakker van?” Die vraag stelt Michel van Buren, in vrijwel elk gesprek met een directie. Of het nu gaat om industrie, groothandel of retail: het antwoord is op dit moment opvallend vaak hetzelfde. Groei. Een jaar geleden was dat nog anders.
Bijna geen bedrijf wil volgend jaar krimpen. Maar hoe die groei er moet komen, wordt zelden gezegd. Groei raakt alles: processen, mensen en middelen. Met die vraag als vertrekpunt ontvingen Michel van Buren en Wendel Dijker een groep logistieke professionals bij Coulisse in Enter. Wendel begeleidde eerder het nieuwe magazijn van Coulisse van haalbaarheidsstudie tot realisatie. Na een rondleiding deelden zij en de mensen van Coulisse openhartig hoe dat traject verliep: wat werkte, wat schuurde en welke keuzes ze bewust nog openhielden. Dit zijn de vijf belangrijkste lessen.
(1) Begin bij het proces, niet bij de oplossing
Iedereen wil “ook zo’n shuttle”. Maar de volgorde die werkt is: eerst het proces, dan de logistieke oplossing, dan IT en pas daarna het gebouw. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Wendel vertelt hoe in een van de eerste sessies over groeiscenario’s de eigenaren aanschoven. De ene vroeg wat zo’n magazijn eigenlijk kost. De andere wilde iets met mechanisatie en had al schetsen van een kantoor op de bovenste verdieping, met uitzicht over de A1. Binnen tien minuten zat het gesprek volledig in de oplossingsrichting.
Dat is niet uniek voor Coulisse, en het is ook niet erg. Het laat zien dat een magazijnontwerp altijd een wisselwerking is. Je begint bij het proces, verkent oplossingen en gaat dan weer terug naar het proces. Operationele mensen die net hun vierde escalatie van de dag hebben opgelost, kijken bovendien heel anders naar een layout dan de directie. Het duidelijkste voorbeeld is de AutoStore. Op papier paste een AutoStore goed bij de componenten. Maar die componenten bleken relatief groot. Het aanvullen van het systeem kostte meer tijd dan de efficiencywinst aan de uitgaande kant opleverde. De keuze werd: niet nu. De dynamiek van het bedrijf kan dat over een paar jaar weer veranderen.
(2) Flexibiliteit is kiezen welke deur je dichtgooit
Je ontwerpt een magazijn voor tien jaar, terwijl er binnen een jaar verkoopkanalen ontstaan die drie jaar geleden nog niet bestonden. Een deelnemer noemde de komst van de TikTok Shop in Europa als voorbeeld: wordt het een top of een flop? Flexibiliteit zit volgens Wendel vaak niet in wat je kiest, maar in welke deur je dichtgooit. Wie volledig mechaniseert voor maximale efficiency, legt kaders vast. Bij Coulisse werd lang gediscussieerd over de lengte van de cassettes in het opslagsysteem voor lange producten. Elke optie was een kleine gevoeligheidsanalyse: als we dit kiezen, wat kan dan nog wel en wat niet meer?
Coulisse is daar eerlijk over. Voor het nieuwe hoogbouwmagazijn voor rollen en dozen weten ze dat ze, met de kennis van nu, de verkeerde keuze maken voor over vijf jaar. Daarom zoeken ze bewust de flexibiliteit:
- Vaste secties die later om te bouwen zijn van rollen naar dozen.
- Eenvoudige stellingen naast het geautomatiseerde systeem, als overflow voor producten die er net niet in passen.
- Het oude magazijn als optie voor extra opslag.
- Een duidelijk “drop dead”-moment in de realisatie, tot wanneer opties open blijven.
Flexibiliteit kost soms geld. Maar wie zijn opties te vroeg dichtgooit, betaalt later vaak meer.
(3) Niet alles staat in de business case
De AutoStore viel af op de cijfers. Bij het geautomatiseerde systeem voor de lange producten ging het precies andersom. In het begin was de haalbaarheid daarvan niet rond te rekenen. Toch koos de directie voor de investering. De reden lag buiten de spreadsheet. Ergonomisch is het systeem veel beter voor de orderverzamelaars, die nu dagelijks met zware producten werken. En de directie verwachtte op termijn moeite te krijgen om de juiste mensen voor het magazijn te vinden. Kort daarna volgde een overname, die het systeem extra volume gaf.
Daarom werken Wendel en BLMC met meerdere criteria naast elkaar. Capex, opex en terugverdientijd, maar ook flexibiliteit, uitbreidingsmogelijkheden, ergonomie en betrouwbaarheid. Elk concept krijgt per criterium een score, bijvoorbeeld van 1 tot 5. Vaak laat het projectteam iedereen die score ook individueel invullen. Logistiek is geen exacte wetenschap, en dit maakt de kwalitatieve afwegingen bespreekbaar.
(4) Neem de organisatie mee, ook als dat vertraagt
Het magazijn van Coulisse bestaat uit drie delen, elk met een eigen oplossing: de lange producten, de rollen stof en de pallets. Er werd gekozen om de regie bij het WMS te leggen en de uitvoering bij de besturingssystemen van de afzonderlijke installaties. Voordat er een WMS-leverancier aan tafel kwam, zaten alle afdelingen samen. Inkoop, verkoop, logistiek en de rest liepen in zo’n zes weken, met twee sessies per week, het hele proces door: hoe werkt het nu, en hoe straks? Zo voerde Coulisse de belangrijkste discussies eerst intern, in plaats van tijdens de gesprekken met leveranciers.
Een externe adviseur hield Coulisse daarbij de spiegel voor: wat is standaardfunctionaliteit, en wat vraagt maatwerk? Een voorbeeld: elke rol stof is individueel herkenbaar. Wil je daar alleen op registreren, of ook op sturen? Na een stevige discussie werd het: registreren, niet aansturen. Dat geldt breder voor stakeholdermanagement. Betrek mensen vanaf het begin, in plaats van een plan in een klein clubje te bedenken en dat daarna neer te zetten. Het vertraagt soms. Maar de acceptatie wordt beter, en het plan wordt echt van het bedrijf.
(5) De mens is de bottleneck, niet de techniek
Dit thema kwam bij de meeste deelnemers terug. Een deelnemer van een bedrijf dat jaar op jaar hard groeit, zag dat mensen zich juist terugtrekken in hun eigen domein. Eerst kenden ze iedereen. Nu wordt het te groot om te overzien, en gaan de deuren dicht. Een ander herkende dat: hoe groter de organisatie, hoe meer samenwerken een vaardigheid wordt die je moet leren. Diens bedrijf werkte met het idee van de “T-shaped” medewerker: diep in je eigen vak, maar met je armen uitgestrekt naar de schakels voor en na je. Leidinggevenden kregen een nieuwe rol: mensen met elkaar verbinden.
Ook de manier van veranderen kwam ter sprake. Een burning platform werkt als je moet overleven, maar niet als het goed gaat. Michel: creëer geen burning platform, creëer een ambitie. Over die ambitie onderhandel je niet. Hoe je er komt, bepaal je samen, en dat geeft energie. Daarnaast willen mensen niet veranderen, maar wel leren: via trainingen, business cases of gaming. AI versterkt dit. Medewerkers krijgen straks geen functieprofielen meer, maar procesprofielen. Een deelnemer vertelde hoe zijn organisatie de hele keten “een kwartslag draait” en organiseert rond waardeketens in plaats van afdelingen. Maar zonder visie en ambitie levert geen enkele technologieslag iets op.
Denk vanuit bedrijf, keten én functie
De rode draad van de middag: wie alleen naar zijn eigen schakel kijkt, richt het magazijn in voor vandaag. En dat is altijd fout, want de wereld buiten verandert ongelooflijk snel. Daarom denkt BLMC vanuit drie lagen tegelijk: het bedrijf, de keten en de functie. Een logistiek manager kijkt bij groei al snel naar een netwerkstudie of automatisering. Finance kijkt naar het rendement, IT naar data. Pas als je die perspectieven verbindt, wordt groei iets wat je kunt organiseren.
Coulisse laat zien hoe dat eruit kan zien. Michel noemde het tot slot een bedrijf met ziel en zakelijkheid: het slaat niet door naar de ene of de andere kant, maar zit precies in het midden. Dank aan Coulisse voor de gastvrijheid en aan alle deelnemers voor het open gesprek.
Staat jouw organisatie ook voor een groeivraag die processen, mensen en middelen raakt? Neem contact op met BLMC voor een verkennend gesprek.


